Zabytki sakralne WarmiiSacra Varmia - katalog

Skorowidze

Indeks

Trzy skorowidze do całego katalogu, jak na końcu książki. Każde hasło odsyła do kościołów, w których opisie występuje - to nie osobne artykuły, lecz spis powiązań. 72 hasła w tej chwili.

Indeks osób

Postacie historyczne, fundatorzy i artyści związani z obiektami.

16 haseł

B

  • Białłowicz-Krygierowa Zofia, historyk sztuki (KZS IS PAN)Nowosady

F

  • Frenzel Antoni, bp sufragan warmińskiNowosady

G

H

  • Herman z Pragi (Hermann von Prag), biskup warmińskiNowosady
  • Herman z Pragi, bp warmińskiKłębowo

J

  • Jan I z Miśni (Johannes von Meißen), biskup warmińskiNowosady

K

N

P

  • Piskorska Józefa, historyk sztuki (inwentaryzator)Nowosady
  • Płoski Tadeusz, bp polowy WPKłębowo
  • Prottmann Regina, założycielka katarzynekNowosady
  • Przyjemski Jan (Johann), malarzNowosady

W

Indeks miejscowości

Wsie, miasta i obiekty topograficzne wymienione w opisach.

15 haseł

C

J

K

L

Ł

M

N

S

Ś

W

Indeks rzeczowy

Terminy architektury i historii sztuki, z krótką definicją.

41 haseł

A

  • Agnus DeiBaranek Boży z chorągwią zmartwychwstania - symbol Chrystusa, zarazem herbowy znak Warmii.Kłębowo
  • akantMotyw stylizowanego liścia o wcinanych brzegach, częsty na głowicach kolumn.Kłębowo
  • antependiumOzdobna zasłona lub sztywna płycina zakrywająca przednią ścianę mensy ołtarzowej.Kłębowo · Nowosady
  • archiwoltaProfilowane, ozdobne czoło łuku nad arkadą lub niszą.Kłębowo

B

  • baldachimOzdobny daszek zawieszony nad amboną, ołtarzem lub tronem.Kłębowo
  • blendaPłytka, ślepa (nieprzepruta) wnęka w murze, naśladująca okno - element dekoracji, częsty w gotyckich szczytach.Kłębowo

C

  • chorągiewkaObracana blaszana wskazówka wiatru na szczycie wieży lub sygnaturki, nierzadko z datą remontu i inicjałami.Nowosady

E

  • edikulaObramienie w formie „domku" - kolumny lub pilastry dźwigające naczółek.Kłębowo
  • emporka chórowaNiewielki chór muzyczny: drewniana galeria nad wejściem, mieszcząca śpiewaków lub organy.Nowosady

F

  • fasetaWklęsłe, skośne pasmo łączące płaski strop ze ścianą.Kłębowo
  • fryz różańcowyCiągły pas medalionów z tajemnicami różańca, spiętych wicią z róż, obiegający górą ściany wnętrza.Nowosady

I

  • IHSChrystogram z pierwszych liter imienia Jezusa (gr. IHΣOYΣ); częsty na tabernakulach i w zwieńczeniach ołtarzy.Nowosady
  • izbicaRozszerzona, wysunięta górna kondygnacja drewnianej wieży, mieszcząca zwykle dzwony.Kłębowo

K

  • kapitel kostkowyGłowica kolumny o formie sześcianu z zaokrąglonymi dolnymi narożami - znak rozpoznawczy stylu romańskiego i neoromańskiego.Kłębowo
  • konsolaWysunięty z muru wspornik dźwigający figurę, gzyms lub balkon.Kłębowo

L

  • lokacjaPrawne założenie lub ponowne urządzenie wsi albo miasta na określonym prawie, z wytyczeniem gruntów i powinności - podstawa kolonizacji Warmii.Nowosady

M

  • marmoryzacjaMalarskie naśladowanie marmuru na drewnie lub tynku, dające złudzenie kamiennej okładziny.Nowosady
  • maswerkAżurowy, geometryczny wzór z kamienia lub drewna, typowy dla gotyku.Kłębowo
  • medalionOkrągłe lub owalne pole dekoracyjne z przedstawieniem figuralnym lub ornamentem, ujęte profilowaną ramą.Kłębowo
  • mensaPłyta lub stół ołtarza, na którym sprawuje się liturgię.Kłębowo

N

  • naczółekTrójkątne lub łukowe zwieńczenie nad osią ołtarza, portalem czy oknem.Kłębowo

P

  • palma męczeństwaGałązka palmowa w dłoni świętego - atrybut oznaczający męczeńską śmierć poniesioną za wiarę.Kłębowo
  • polichromiaWielobarwna dekoracja malarska ścian, stropu lub rzeźby.Kłębowo
  • portatylPrzenośny, poświęcony kamień ołtarzowy z relikwiami, wpuszczony w mensę - pozwala odprawiać mszę poza ołtarzem stałym.Nowosady
  • pozorne sklepienieDrewniany, malowany strop udający murowane sklepienie kolebkowe lub kopulaste, bez jego funkcji nośnej.Nowosady
  • prawo chełmińskieOdmiana prawa miejskiego i wiejskiego wzorowana na Chełmnie, na której lokowano większość wsi i miast państwa krzyżackiego oraz Warmii.Nowosady
  • puttoFigurka pulchnego, nagiego dziecka, czasem uskrzydlona - częsty motyw dekoracji barokowej.Nowosady

R

  • RundbogenstilDziewiętnastowieczny styl „łuku pełnego" - neoromańska odmiana historyzmu, popularna w architekturze i wyposażeniu kościołów pruskich.Kłębowo

S

  • sterczynaSmukły, pionowy element wieńczący (pinakiel) na szczycie, skarpie lub narożu - charakterystyczny dla gotyku.Kłębowo
  • sygnaturkaMała wieżyczka z dzwonem na kalenicy dachu, nad nawą lub prezbiterium.Kłębowo · Nowosady

T

  • tabernakulumOzdobna szafka na ołtarzu przechowująca Najświętszy Sakrament.Kłębowo · Nowosady
  • technika klejowo-temperowaMalowanie farbami o spoiwie klejowym (temperą) - matowe, wrażliwe na wilgoć, typowe dla ludowych polichromii.Nowosady
  • tetramorfZespół czterech symboli Ewangelistów: anioł (Mateusz), lew (Marek), wół (Łukasz) i orzeł (Jan).Kłębowo
  • tondoObraz lub płaskorzeźba w polu okrągłym.Kłębowo
  • tron wystawieniaNisza nad tabernakulum służąca do wystawiania monstrancji z Hostią.Kłębowo
  • tympanonPole zamknięte obramieniem trójkątnego lub łukowego zwieńczenia.Kłębowo

U

  • uszakiBoczne, skrzydełkowe występy obramienia obrazu, okna lub portalu - charakterystyczne dla ram barokowych.Nowosady

W

  • wieniec laurowyWieniec z liści wawrzynu otaczający wizerunek - antyczny symbol zwycięstwa i chwały, częsta oprawa portretów świętych.Kłębowo
  • włókaMiara powierzchni ziemi uprawnej (na Warmii ok. 16,8 ha), podstawowa jednostka nadziału w akcie lokacyjnym.Nowosady
  • wole oczyOrnamentalny pas owalnych oczek przedzielonych grotami (kymation joński).Kłębowo
  • wolniznaOkres zwolnienia osadników od czynszów i powinności - zachęta do wykarczowania i zagospodarowania nowej wsi.Nowosady